Podróżniczki. Dziewczyny, które nie znały granic Jarosława Molendy, czyli jak kobiety zdobywały świat!

01 lutego

Kim była pierwsza polska podróżniczka? Która Polka handlowała niewolnikami? Która kobieta samotnie opłynęła kulę ziemską? Najnowsza książka Jarosława Molendy zabiera czytelników w niezwykłą podróż w najdalsze zakątki ziemi. Poznajemy historie kobiet, których odwaga i determinacja dały początek turystyce i podróżowaniu. To pasjonująca opowieść o kobietach, które wymykały się ówczesnym normom społecznym, nie godziły się na reprezentatywną rolę i bycie ozdobą mężczyzn.
"Podróżniczki" pokazują sylwetki czternastu niezwykłych kobiet, dla których zabrakło wybitnego miejsca na kartach historii, bądź ich biografie są ogólnikowe i pozbawione większych zasług.
I tak poznajemy losy: Świętosławy, Doroty Falak, Anny Jadwigi Sapieżyny, Ewy Felińskiej, Narcyzy Żmichowskiej, Heleny Sanguszko, Marii Beatrix z Krasińskich Raczyńskiej, Anny Neumanowej z Szawłowskich, Heleny Rogozińskiej, Ewy Dzieduszyckiej, Jadwigi Mrozowskiej - Toeplitz, Marii Antoniny Czaplickiej, Krystyny Chojnowskiej - Liskiewicz i w końcu Elżbiety Dzikowskiej. 

Dlaczego kobiety decydowały się na podróże, które zwłaszcza w wieku XVIII i XIX były im zabronione, tym bardziej, jeśli decydowały się samotnie podróżować? Okazuje się, że oprócz planów matrymonialnych, wiele z nich chciało polepszyć swoje warunki bytowe, były ciekawe świata, brały udział w ekspedycjach naukowych, ale też uciekały w obawie przed represjami politycznymi. Niemniej jednak podróżowano również dla przyjemności, aby spędzać wolny czas, odwiedzać znajomych, brać udział w spotkaniach słynnych paryskich saloników kulturalnych czy po prostu chcąc znaleźć lepszą pracę. Jak stwierdza autor, "podróżowanie jest jedną z najstarszych i najsilniejszych ludzkich pasji: może to atawizm pranomadów, może towarzyszący człowiekowi stale egzystencjalny niepokój gna go z miejsca na miejsce, może wreszcie decyduje o tym kulturowe dziedzictwo starych mitów z Biblii i z Odysei rodem".
Spośród wielu ciekawych historii na uwagę zasługuje biografia Doroty Falak, kobiety żyjącej w XVII wieku, która udowodniła, że płeć piękna może być nie tylko inteligentna ale i silna, nawet wówczas gdy pochodzi z bardzo ubogiej rodzin. Dorota od małego wykazywała wielką determinację w dążeniu do osiągnięcia wymarzonego celu, jakim było wykształcenie i odbicie się od przysłowiowego dna. Wystarczy wspomnieć jedynie, że nauki pobierała m.in. od proboszcza, któremu pomagała w wielu czynnościach, budząc tym samym zgorszenie lokalnej społeczności. Sukces odniosła nie tylko dzięki swojemu uporowi i wiedzy lekarskiej, ale też urokowi osobistemu (...) zyskując szacunek i uznanie wśród wysokiej rangi urzędników, którzy nadali jej przydomek al-hakima, czyli mądra. Dzięki temu, że uratowała życie synowi Ibrahima, paszy Budy, w podzięce dostała od niego specjalny patent (ferman), który zezwalał na handel niewolnikami.
Poznając historię Doroty Falak odkrywamy również historię niewolnictwa, w tym także handlowania dziewczętami polskimi, które były uważane za niewiasty wyjątkowe, mogące "rozniecić w sercu nawet pustelnika płomień żądzy". 

Kolejną kobietą, która zwróciła moją uwagę jest Ewa Felińska (1793-1859), która za działalność patriotyczną w czasach zaborów została skazana na Sybir. To właśnie jej wspomnienia, pamiętniki, które prowadziła, są niezwykle bogatym źródłem o ówczesnym narodzie, przyrodzie czy zwyczajach panujących na Syberii. Z niezwykłą drobiazgowością i wrażliwością opisuje życie codzienne, niuanse panujące wśród tamtejszej ludności - jak choćby określenie że jakaś potrawa mięsna jest kwaśna, co oznaczało, że jest zrobiona ze śmierdzącego mięsa. Mnie osobiście najmocniej uderzyła historia pewnej rodziny, która wobec widma głodu i śmierci była zmuszona zjeść własną matkę, która, o dziwo! sama zgłosiła się na ochotniczkę, aby zostać zjedzoną...
Czy wiedzieliście, że pierwszą kobietą, która samotnie opłynęła świat była Krystyna Chojnowska - Liskiewicz? Albo, że Helena Sanguszko została zmuszona do wyrzeczenia się swojego syna poczętego wskutek romansu z księciem Adamem Sapiehą?
Dużą siłą i wartością dodatnią książki jest ogrom ciekawostek z zakresu życia społecznego danej epoki, poznajemy historię, kulturę i obyczaje mieszkańców krajów odwiedzanych przez te wyjątkowe kobiety. Wydawać by się mogło, że podróżowały one jedynie po Europie, nic bardziej mylnego, docierały do tak odległych zakątków jak Egipt, półwysep Bałkański, Himalaje czy Syberia. Autor przywołuje cytaty z książek, które jeszcze bardziej uwiarygodniają przekaz i dodają nutki pikanterii niektórym opowieściom. Unika trudnego czy też typowo historycznego języka, snuje ciekawe opowieści bez ogromu dat, wszystko zaś przedstawia skrupulatnie, starając się unikać subiektywnych ocen. 
Książkę polecam wszystkim tym, którzy w dzieciństwie marzyli o dalekich podróżach, odbywali je w swojej wyobraźni lub na mapie, którzy są pełni pasji i ciekawi świata. To również książka w pewnym stopniu historyczna, ale traktująca o wydarzeniach, których próżno szukać w podręcznikach szkolnych czy wydawnictwach naukowych. Jarosław Molenda udowodnił, że w naszej historii jest mnóstwo wspaniałych podróżniczek, dzielnych, odważnych i mądrych kobiet, które zyskiwały szacunek i uznanie poprzez swoje dokonania.
Lubicie książki podróżnicze? Miałyście już do czynienia z tego typu literaturą?


Zobacz także

24 komentarze

  1. Nie przepadam za tą kategorią, wolę romanse, thrillery 😉

    OdpowiedzUsuń
  2. Ciekawa książka chociaż nie w moim styli.. Opis ciekawy

    OdpowiedzUsuń
  3. myślę, że takie książki bardzo motywują, w obecnych czasach mamy znacznie więcej możliwości

    OdpowiedzUsuń
  4. Nie w moim typu literatura, więc odpada. Na plus, podobają mi się okładki tych książek ;)

    OdpowiedzUsuń
  5. Kategoria niestaty nie jest moja ulubiona, ale warto poznac losy takich kobiet :D

    OdpowiedzUsuń
  6. O to moze byc interesujaca historia dla mnie :)

    OdpowiedzUsuń
  7. Choć to nie moje klimaty, to chętnie przeczytałabym książkę. Można dowiedzieć się czegoś ciekawego.

    OdpowiedzUsuń
  8. Szczerze mówiąc nigdy nie czytałam tego typu książki więc cięzko mi powiedzieć, czy lubię ten gatunek czy nie.

    OdpowiedzUsuń
  9. temat książki wydaje mi się dość ciężki. nigdy takich książek nie czytałam, póki co mam swoje ulubione gatunki, których się trzymam. Tej pozycji nawet nigdzie nie widziałam i nie słyszałam o niej.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. wbrew pozorom tematyka nie jest trudna czy tez ciężka do przyswojenia, właśnie dzięki ogromowi ciekawostek, które wzbogacają treść :-)

      Usuń
  10. Nie czytałam jeszcze takich książek. Myślę że zaciekawił by mnie ten gatunek

    OdpowiedzUsuń
  11. Zaciekawiłaś mnie, choć nigdy nie sięgałam po tego typu książki, to w tej jest coś, co sprawia, że chciałabym przeczytać :)

    OdpowiedzUsuń
  12. Przyznam, że uwielbiam takie książki- kobiety mają siłę i to jaką! Takie publikacje mi o tym właśnie przypominają, gdy mam gorszy dzień...
    pozdrawiam serdecznie znad filiżanki kawy:)

    OdpowiedzUsuń
  13. szczerze mówiąc nie przepadam za takimi pozycjami, ale przyznam że Twoja recenzja jest bardzo ciekawa i chyba bym z ciekawości przeczytała :)

    OdpowiedzUsuń
  14. Bardzo ciekawi mnie ta książka. Chętnie ją przeczytam - dopisuję na listę :)

    OdpowiedzUsuń
  15. Tę książkę na pewno muszę przeczytać. Z recenzji wynika, że pojawia się w niej Świętosława, o której świetny cykl powieści napisała Cherezińska.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. czytają historię Świętosławy nawet nie zdawałam sobie sprawy, jak wielki wpływ miała ona na historię Skandynawii

      Usuń
  16. To może być ciekawy kierunek, do tej pory jeszcze nie zbadany przeze mnie.

    OdpowiedzUsuń
  17. Bardzo ciekawe książki, z których można bardzo wiele wynieść. Nie czytałam jeszcze takiej literatury i jestem ogromnie ciekawa takich tytułów.

    OdpowiedzUsuń
  18. Czasami sięgam po książki podróżnicze, można z nich się dowiedzieć wielu ciekawych rzeczy.

    OdpowiedzUsuń
  19. Podróżnicze książki nie są moją ulubioną kategorią jednak zdarzyło mi się takie czytać.

    OdpowiedzUsuń
  20. Ciekawa książka, ale zdecydowanie wole inne :)

    OdpowiedzUsuń
  21. Okładka tej książki jest świetna :) Muszę ją polecić mojej koleżance, bo wiem, że bardzo lubi tego typu książki i fascynuje się dalekimi podróżami :)

    OdpowiedzUsuń